Dëshmitarë okularë në Iran po përshkruajnë një shtypje të dhunshme dhe vdekjeprurëse të protestave antiqeveritare, duke deklaruar se forcat e sigurisë kanë qëlluar drejtpërdrejt mbi protestues të paarmatosur.
“E pashë me sytë e mi, ata qëlluan drejtpërdrejt në radhët e protestuesve dhe njerëzit ranë aty ku qëndronin”, tha Omidi, një protestues në të 40-at e hershme nga një qytet i vogël në jug të Iranit. Emri i tij është ndryshuar për arsye sigurie. Ai tha se forcat e sigurisë përdorën pushkë automatike të tipit Kalashnikov kundër protestuesve.
Sipas tij, protestat shpërthyen për shkak të përkeqësimit të kushteve ekonomike. “Ne po luftojmë një regjim brutal me duar bosh”, tha ai. BBC ka marrë raportime të ngjashme për përdorim force vdekjeprurëse në disa zona të vendit pas protestave të përhapura javën e kaluar.
Autoritetet iraniane kanë ndërprerë aksesin në internet, duke e bërë raportimin nga brenda vendit jashtëzakonisht të vështirë. BBC Persian është e ndaluar të raportojë nga brenda Iranit.
Një nga protestat më të mëdha kombëtare u zhvillua të enjten, në natën e dymbëdhjetë të demonstratave, pas thirrjeve të bëra nga Reza Pahlavi, djali në mërgim i shahut të fundit të Iranit. Të nesërmen, Udhëheqësi Suprem Ali Khamenei deklaroi se “Republika Islamike nuk do të tërhiqet”, paralajmërim pas të cilit, sipas dëshmitarëve, ndodhi gjakderdhja më e rëndë.
Autoritetet iraniane kanë akuzuar SHBA-në dhe Izraelin për nxitje të trazirave dhe kanë dënuar ato që i quajnë “veprime terroriste”.
Një grua e re nga Teherani e përshkroi të enjten si “ditën e gjykimit”, duke thënë se edhe lagje të largëta të kryeqytetit u mbushën me protestues. “Të premten, forcat e sigurisë vetëm vranë e vranë. Ishte një ditë e përgjakshme”, tha ajo, duke shtuar se pas kësaj njerëzit kishin frikë të dilnin në rrugë dhe protestonin nga brenda shtëpive.
Dëshmitarë në Fardis, në perëndim të Teheranit, thanë se anëtarë të forcës paraushtarake Basij, nën Trupat e Gardës Revolucionare Islamike, sulmuan protestuesit duke përdorur municione të vërteta. Sipas tyre, automjete pa targa hynin në rrugica dhe qëllonin edhe mbi banorë që nuk po protestonin. “Dy ose tre persona u vranë në çdo rrugicë”, tha një dëshmitar.
Sipas rrëfimeve të marra nga BBC Persian, numri real i viktimave mund të jetë shumë më i lartë se shifrat e raportuara. Organizata për të Drejtat e Njeriut në Iran (IHRNGO), me seli në Norvegji, tha se të paktën 648 protestues janë vrarë, përfshirë nëntë të mitur. BBC nuk ka mundur t’i verifikojë në mënyrë të pavarur këto shifra dhe autoritetet iraniane nuk kanë publikuar statistika zyrtare.
Mediat iraniane kanë raportuar se 100 pjesëtarë të forcave të sigurisë janë vrarë dhe se gjatë protestave janë djegur xhami, banka, automjete policie dhe ndërtesa qeveritare. Video të verifikuara nga BBC Persian tregojnë zjarrvënie në disa zona.
Dëshmitë dhe videot vijnë kryesisht nga qytete të mëdha si Teherani, Karaji, Rashti, Mashhadi dhe Shirazi, ku ka më shumë akses në internet satelitor. Informacioni nga qytete më të vogla mbetet i kufizuar.
Infermierë dhe mjekë që folën për BBC-në thanë se spitalet janë të mbingarkuara dhe kanë parë shumë trupa dhe të plagosur me lëndime të rënda, veçanërisht në kokë dhe sy. Disa dëshmitarë raportuan për trupa të grumbulluar që nuk u janë dorëzuar familjeve.
Video të publikuara nga aktivistë tregojnë dhjetëra trupa në Qendrën Mjekësore Ligjore Kahrizak në Teheran, si dhe kamionë që shkarkojnë kufoma. Një punonjës morgu në Mashhad tha se mes 180 dhe 200 trupa u varrosën menjëherë në orët e para të së premtes.
Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, António Guterres, u shpreh i tronditur nga raportet për përdorim të tepruar të forcës, ndërsa Raportuesja Speciale e OKB-së për Iranin, Mai Sato, theksoi se përdorimi i forcës vdekjeprurëse nga autoritetet është thellësisht shqetësues.
